Bước 6 — Thu hoạch: lệnh đốn, cổng cân QR và giá mía theo CCS

Menu Thu hoạch phục vụ vụ ép — giai đoạn từ khoảng tháng 11 đến tháng 4: chốt thửa nào đốn ngày nào, điều xe chở mía về nhà máy, cân xe, đo chữ đường và tính tiền từng chuyến. Toàn cảnh quy trình từ lệnh đốn tới phiếu cân:

flowchart TD
    subgraph PLAN["1 · Chuẩn bị đốn — văn phòng"]
        direction TB
        A["Lệnh đốn CBNV<br/>hệ thống gợi ý, CBNV rà và duyệt<br/>đặt Ngày đốn · KHÔNG gắn số xe"]
        B["Bảng điều độ đốn<br/>xếp thửa theo ngày, cân tải CBNV"]
        C["Tới ngày đốn: sinh Chuyến xe<br/>1 chuyến = 1 thửa, chưa số xe"]
        A --> B --> C
    end
    subgraph GATE["2 · Tại cổng cân nhà máy"]
        direction TB
        D["Quét QR hoặc gõ biển số<br/>khớp đúng chuyến, gắn số xe"]
        E["Cân vào"]
        F["Lấy mẫu đo<br/>Bx, Pol, Xơ ⇒ CCS tự tính<br/>Tạp chất phần trăm + ảnh"]
        G["Đổ mía rồi Cân ra"]
        D --> E --> F --> G
    end
    subgraph OUT["3 · Kết quả và minh bạch"]
        direction TB
        H["Khối lượng tịnh<br/>= vào trừ ra, nhân một trừ tạp chất"]
        I["Giá theo CCS, bảng giá bậc thang<br/>⇒ Thành tiền"]
        J["Phiếu cân PDF, link công khai<br/>đẩy về mobile nông dân"]
        H --> I --> J
    end
    C --> D
    G --> H

Sơ đồ theo trục dọc: khối 1 lập ở văn phòng, khối 2 diễn ra khi xe về cổng, khối 3 là chứng từ trả nông dân. Giá từng chuyến lấy theo Bảng giá mía (CCS) và chi phí đốn theo Bảng giá đốn mía (mục 4–5).

Thuật ngữ dùng xuyên suốt: CCS (Commercial Cane Sugar — chữ đường thương phẩm) là tỷ lệ phần trăm đường thu hồi được từ mía, đo tại trạm cân của nhà máy; giá mía Việt Nam quy ước công bố tại mức 10 CCS.

1. Kế hoạch thu hoạch (vụ ép)

Đường dẫn: menu Thu hoạch → Kế hoạch thu hoạch

1. Bấm Mới, nhập:

Trường	Bắt buộc	Ví dụ
Tên	✅	Vụ ép 2025-2026 — Sông Con
Cây trồng	✅	Mía
Năm	✅	2025
Nhà máy đích	—	Nhà máy đường Sông Con — công suất ép hiện theo nhà máy

Form kế hoạch tập trung 100% vào tham biến lập lịch và quy mô vùng thu hoạch — giá không nằm ở đây: bảng giá quản lý riêng tại menu Bảng giá mía (CCS) (mục 4) và giá đi theo từng chuyến cân.

Hai tab quan trọng trên form:

• Thửa đất — toàn bộ thửa trong kế hoạch, CBNV gạt trạng thái Đủ điều kiện đốn ngay tại đây;
• Lệnh theo CBNV — bấm một lệnh mở cửa sổ nhanh (dialog) gồm 3 tab: Thửa đất của CBNV, Đội đốn và Xe vận chuyển thuộc địa bàn CBNV đó.

2. Bấm Kích hoạt → trạng thái “Hoạt động”.
3. Bấm Tạo lệnh theo CBNV → hệ thống sinh mỗi CBNV một lệnh đốn chứa các thửa người đó phụ trách.

Các ô thống kê trên form: số thửa, thửa đủ điều kiện, năng suất dự kiến (tấn) và thu tịnh (tấn) cộng dồn theo chuyến cân — nhìn một màn hình biết tiến độ cả vùng.

2. Lệnh đốn (CBNV) — hệ thống gợi ý, CBNV duyệt

Đường dẫn: menu Thu hoạch → Lệnh đốn (CBNV)

Lệnh đốn không phải do CBNV gõ tay từ đầu: hệ thống gợi ý sẵn một lệnh cho mỗi CBNV, gom đúng những thửa người đó phụ trách trong vụ; CBNV chỉ việc rà và duyệt. Mỗi CBNV mở lệnh của mình:

1. Bấm Tải thửa của tôi — nạp các thửa phụ trách vào bảng, mỗi dòng một thửa với: đủ điều kiện đốn hay chưa, sản lượng dự kiến, và Ngày đốn dự kiến.
2. Rà từng dòng: bỏ tick Đủ điều kiện với thửa chưa chín (CCS thấp) hoặc chưa xong thủ tục; đặt Ngày đốn dự kiến cho các thửa đã sẵn sàng.
3. Bấm Xác nhận lệnh — các thửa trong lệnh sẵn sàng xếp lịch.

Lệnh đốn KHÔNG gắn số xe. Đây là chủ ý thiết kế: lệnh chỉ chốt đốn thửa nào, ngày nào, ai phụ trách; số xe chỉ gắn khi xe thực sự tới cổng nhà máy và trạm in mã QR cho chuyến đó (mục 3.2). Cách này linh hoạt hơn cho cả ba phía — nhà máy điều xe theo mía thực tế về sân, CBNV không phải đoán trước xe nào chở thửa nào, tài xế nhận chuyến tại cổng.

Kế hoạch đốn do nhà máy lập một lần cho cả vùng theo quota công suất ép, ưu tiên giống chín sớm; CBNV chốt từng dòng kế hoạch với nông dân rồi Xác nhận, đến ngày đốn mới sinh chuyến xe — xem chi tiết ở bài riêng: Lịch thu hoạch — kế hoạch đốn theo quota công suất ép.

2.1 Bảng điều độ đốn — trả lời nhanh “mai đốn ở đâu, ai, mấy tấn”

Đường dẫn: menu Thu hoạch → Bảng điều độ đốn

Bảng này gom toàn bộ dòng thửa của các lệnh đốn thành một danh sách phẳng theo Ngày đốn, để quản lý thu hoạch nhìn một màn hình là điều độ được. Mở ra mặc định nhóm Ngày đốn → CBNV; mỗi cách nhóm trả lời một câu hỏi:

Bấm nhóm	Trả lời ngay
Ngày đốn → CBNV (mặc định)	Hôm nay/mai đốn ở đâu, ai làm, mấy thửa, mấy tấn
CBNV → Ngày đốn	CBNV nào đang gánh nặng/nhẹ
Pivot CBNV × Ngày	Đã đốn tới đâu so với kế hoạch (tấn dự kiến / đã đốn / còn lại)

Bộ lọc một chạm: Hôm nay · Ngày mai · 7 ngày tới · Quá hạn chưa đốn · Đủ điều kiện · Chưa đốn xong. CBNV cũng đặt/sửa Ngày đốn dự kiến ngay tại đây hoặc trên form lệnh đốn.

3. Chuyến xe (Cân) — trái tim của vụ ép

Đường dẫn: menu Thu hoạch → Chuyến xe (Cân)

Mỗi chuyến xe chở mía là một phiếu, đi qua vòng đời:

Đã lên lịch → Đang vận chuyển → Đã cân → Hoàn thành
                                  (hoặc Đã hủy)

3.1 Lập chuyến (điều vận)

Cách chuẩn: chuyến được sinh tự động từ Lịch thu hoạch đã xác nhận — mở dòng kế hoạch của ngày đốn, bấm Tạo chuyến xe (xem bài Lịch thu hoạch); xe được phân đúng xã phục vụ, xoay vòng theo cự ly.

Vẫn tạo tay được khi phát sinh ngoài kế hoạch: bấm Mới → nhập Dòng thửa thu hoạch, Xe tải, Ngày kế hoạch, Phương thức đốn (xem mục 5); ruộng sâu phải trung chuyển bằng công nông thì tick Tăng bo (transshipment) và nhập chi phí. Xe xuất phát: bấm Đang vận chuyển.

3.2 Xe về cổng — Cổng cân khớp đúng chuyến/thửa

Câu hỏi quan trọng nhất khi xe mía về tới cổng: xe này chở mía của thửa nào? Cân nhầm thửa là sai cả CCS, cả tiền, cả công nợ. Agrione khớp bằng màn Thu hoạch → Cổng cân (quét xe về):

1. Quét QR trên điện thoại tài xế (mỗi chuyến có mã QR trong app tài xế — Bước 9, mục 3d; máy quét QR hoạt động như bàn phím, quét là mã tự nhảy vào ô), hoặc gõ biển số xe — gõ 3–4 số cuối cũng tìm được;
2. Bấm Tìm chuyến → hệ thống mở đúng chuyến với thửa/nông dân đã gắn sẵn từ lịch điều vận. Xe quay nhiều vòng trong ngày thì hiện danh sách để chọn chuyến đúng;
3. Chuyến đã cân rồi bị chặn cân lại (chống cân trùng); mã không khớp chuyến nào → kiểm tra lại hoặc tạo chuyến phát sinh (mục 3.1) — chỉ được chọn thửa trong lịch đã xác nhận của ngày đó.

Nguyên tắc bất di bất dịch: 1 chuyến = 1 thửa — không chở trộn mía nhiều thửa trên một chuyến, có vậy CCS, truy xuất và tiền của từng hộ mới trung thực.

3.3 Ghi cân tại trạm (nhân viên cân)

Sau khi Cổng cân mở đúng chuyến: bấm Ghi cân, nhập:

Trường	Cách nhập	Ví dụ
Giờ vào cổng	Thời điểm xe qua cổng	03/12/2025 08:15
Cân vào (kg)	Khối lượng xe + mía	32.400
Cân ra (kg)	Khối lượng xe rỗng sau đổ mía	12.400
Tạp chất (%)	Đánh giá tạp chất (lá, rễ, đất) — kèm ảnh chụp đối chứng	3,0
Độ Bx / Độ Pol	Hai số hóa nghiệm mẫu mía tại trạm	21,5 / 18,2
Xơ mía (%)	Mặc định 12,5 — chỉnh theo giống/vùng	12,5

CCS tính tự động từ hai số hóa nghiệm. Nhân viên trạm không gõ CCS bằng tay: nhập Độ Bx và Độ Pol (kèm Xơ mía), hệ thống tính CCS theo công thức TCVN (Tiêu chuẩn Việt Nam):

CCS = 1,5 × Pol × (1 − (Xơ + 5)/100) − 0,5 × Bx × (1 − (Xơ + 3)/100)

Nếu phòng hóa nghiệm trả thẳng chỉ số CCS thì nhập đè lên ô CCS được (ô để mở, không khóa).

Hệ thống tự tính tiếp: Khối lượng tịnh = (cân vào − cân ra) × (1 − tạp chất %); Giá điều chỉnh theo CCS /tấn theo bảng giá đang áp dụng; Giá trị chuyến = tịnh (tấn) × giá; kèm ô Diễn giải giá ghi rõ công thức từng bước (giá gốc, cộng/trừ theo CCS, thưởng khung) — nông dân nhìn phiếu là hiểu vì sao ra số tiền đó. Chuyến có CCS dưới ngưỡng tối thiểu được đánh dấu riêng để xử lý theo chính sách.

3. Bấm Hoàn thành — chuyến chốt số, cộng vào doanh thu của thửa/nông dân.

Danh sách Thu hoạch → Chuyến xe (Cân) nhóm theo thửa cho cái nhìn toàn cảnh: mỗi dòng một chuyến với cân vào/ra, tấn tịnh, CCS, giá trị và chi phí đi kèm — tổng từng thửa hiện ngay trên dòng nhóm.

3.4 Chi phí đi kèm chuyến

Mỗi chuyến ghi nhận 3 khoản chi phí khấu trừ (tự tính theo đơn giá, sửa được):

• Chi phí đốn = tịnh (tấn) × đơn giá đốn của phương thức;
• Chi phí bốc xếp = tịnh (tấn) × đơn giá bốc xếp;
• Chi phí vận chuyển (+ chi phí tăng bo nếu có).

Các khoản này chảy vào phiếu thanh toán tiền mía của nông dân (Bước 7) và báo cáo hiệu quả vụ.

3.5 Phiếu cân → gửi nông dân

Cân xong, ngay trên phiếu chuyến bấm Phiếu cân → nông dân. Hệ thống xuất phiếu cân PDF — số phiếu, ngày, biển số, thửa, nông dân, cân vào/ra, tạp chất, khối lượng tịnh, Bx/Pol/CCS, đơn giá và thành tiền — rồi tạo một liên kết tải công khai đính vào lịch sử trao đổi của chuyến.

Nông dân không cần tài khoản, không cần đăng nhập: mở liên kết (đẩy qua app mobile hoặc gửi trực tiếp) là xem/tải được phiếu cân chuyến của mình. Minh bạch tại chỗ — mỗi xe mía về là chủ mía có ngay chứng từ khối lượng, chữ đường và số tiền, không phải chờ tới kỳ đối soát.

4. Bảng giá mía (CCS) — quản lý theo phiên bản

Đường dẫn: menu Thu hoạch → Bảng giá mía (CCS)

Giá mía được định nghĩa ngay đầu vụ (để nông dân và nhà đầu tư tính doanh thu kế hoạch) và có thể điều chỉnh giữa vụ khi giá đường biến động. Mỗi lần điều chỉnh là một phiên bản mới — chỉ một bản “Đang áp dụng”, các bản cũ tự chuyển “Lịch sử”, bảo đảm truy vết được chuyến nào tính theo giá nào.

4.1 Tạo bảng giá

1. Bấm Mới, chọn Vụ ép, đặt Tên bảng giá (ví dụ “Giá công bố đầu vụ”), nhập Giá gốc @10CCS (đ/tấn).
2. Chọn Phương pháp giá CCS:

Phương pháp	Công thức	Khi nào dùng
Tỷ lệ (giá × CCS/10)	Giá /tấn = giá gốc × CCS ÷ 10	Đơn giản, tuyến tính — thông lệ công bố đầu vụ
Bậc thang 0,1 CCS (+ thưởng khung)	Mỗi 0,1 CCS trên CCS chuẩn cộng “Bậc cộng” đ/tấn; mỗi 0,1 CCS dưới trừ “Bậc trừ” đ/tấn; cộng thêm thưởng theo khung CCS (ví dụ: 10 đến dưới 11 CCS thưởng 30.000 đ/tấn, từ 11 CCS thưởng 60.000 đ/tấn)	Khuyến khích mía chất lượng — mô hình các nhà máy lớn đang áp dụng

3. Với bậc thang, khai thêm: CCS chuẩn (thường 10), CCS tối thiểu (dưới mức này đánh dấu chuyến CCS thấp), Bậc cộng / Bậc trừ (đ/tấn / 0,1 CCS) — bậc cộng thường cao hơn bậc trừ (bất đối xứng có chủ đích, có lợi cho nông dân), và bảng Thưởng theo khung CCS.
4. Ghi Lý do điều chỉnh vào ô ghi chú → bấm ⚡ Kích hoạt.

4.2 Kích hoạt ảnh hưởng thế nào?

• Bảng cũ chuyển “Lịch sử”; bảng mới đồng bộ thông số giá xuống vụ ép;
• Chuyến chưa hoàn thành được tính lại theo giá mới;
• Chuyến đã hoàn thành giữ nguyên giá cũ — tiền đã chốt với nông dân không bao giờ bị tính lại lùi.

5. Bảng giá đốn mía

Đường dẫn: menu Thu hoạch → Bảng giá đốn mía

Đơn giá công đốn + bốc xếp theo phương thức (đ/tấn), dùng để tự tính chi phí trên chuyến:

Phương thức (demo)	Đơn giá đốn	Đơn giá bốc xếp
Đốn thủ công — mía đứng	250.000	40.000
Đốn thủ công — mía đổ ngã	320.000	40.000
Máy liên hợp (đốn + chặt khúc, không bốc xếp)	165.000	0
Bán cơ giới	200.000	40.000

Sửa đơn giá theo mùa/địa bàn: mở dòng, sửa, Lưu — chuyến mới áp giá mới, chuyến đã chốt giữ nguyên.

6. Nhật ký thu hoạch

Đường dẫn: menu Thu hoạch → Nhật ký thu hoạch

Sổ tổng hợp thu hoạch theo thửa (cộng từ các chuyến): thửa nào đã thu bao nhiêu tấn so với dự kiến, còn lại bao nhiêu — CBNV dùng để chốt “thửa đã thu xong” và làm cơ sở tăng năm gốc vụ sau.

Các sai lầm dễ mắc phải

• Nhập cân ra trước cân vào (xe cân rỗng trước khi bốc): hệ thống tính tịnh âm — quy ước luôn nhập theo chiều xe vào có hàng, ra rỗng; trường hợp cân rỗng trước thì hoán đổi số khi nhập.
• Quên chọn phương thức đốn — chuyến không có chi phí đốn, phiếu thanh toán nông dân sẽ thiếu khấu trừ, cuối vụ phải điều chỉnh hàng loạt.
• Sửa giá trực tiếp trên vụ ép thay vì tạo bảng giá mới. Làm mất truy vết phiên bản giá; luôn đi qua Bảng giá mía (CCS) → tạo bản mới → Kích hoạt.
• Quên đặt Ngày đốn dự kiến trên dòng thửa — Bảng điều độ đốn không xếp được thửa vào ngày nào, các bộ lọc “Hôm nay / Ngày mai” bỏ sót thửa đó. Đặt ngày ngay khi rà lệnh đốn.

Tiếp theo: Bước 7 — Tài chính: công nợ đầu tư và thanh toán tiền mía