Tồn kho & vòng quay — tiền đang nằm trên kệ

Kho đầy khiến người ta yên tâm — nhưng dưới góc nhìn tài chính, mỗi kệ hàng là một cọc tiền không sinh lãi, kèm chi phí thuê kho, bảo quản, hao hụt và rủi ro lỗi thời. Nhóm chỉ số này trả lời: tiền đang nằm ở đâu, quay nhanh hay chậm, và nhóm nào nên xử trước.

Hai chỉ số nền

Chỉ số	Công thức	Ví dụ công ty 120 tỷ
Vòng quay tồn kho	`Giá vốn / Tồn kho bình quân`	90 tỷ / 15 tỷ = 6 vòng/năm
DIO (Days Inventory Outstanding)	`Tồn kho / Giá vốn × 365`	15/90 × 365 ≈ 61 ngày

Hai cách nói của cùng một sự thật: hàng nhập về nằm trung bình 2 tháng mới bán được — đúng con số đã gặp ở chu kỳ tiền mặt bên cụm Tài chính. Vòng quay không có chuẩn vàng chung (hàng tươi sống quay hàng chục vòng, vật liệu xây dựng chậm hơn nhiều) — giá trị nằm ở so theo ngành và xu hướng của chính mình.

ABC — không phải mọi SKU đều đáng quản như nhau

Xếp SKU (Stock Keeping Unit — mã hàng) theo giá trị xuất kho lũy kế:

Nhóm	Điển hình	Ứng xử
A — ~20% SKU, ~80% giá trị	Hàng chạy, giá trị lớn	Quản chặt từng mã: đếm chu kỳ thường xuyên, safety stock tính riêng, theo dõi tuần
B — ~30% SKU, ~15% giá trị	Trung bình	Quy tắc bán tự động, soát tháng
C — ~50% SKU, ~5% giá trị	Lặt vặt, rẻ	Tự động hóa tối đa — đặt theo min/max, đừng tốn công quản

Sai lầm phổ biến là quản mọi mã như nhau: đội mua hàng ngập trong đơn hàng C lặt vặt, trong khi vài mã A thiếu hàng làm mất doanh thu thật.

Hàng chết — dead stock

Hàng không xuất kho trong N ngày (90/180 tùy ngành) là tiền bị giam vô thời hạn cộng chi phí lưu giữ. Công ty 15 tỷ tồn kho có 2 tỷ dead stock nghĩa là: vòng quay thật của phần hàng sống là 90/13 ≈ 6.9 — tốt hơn con số báo cáo — nhưng 2 tỷ kia cần quyết định dứt khoát: xả giảm giá, trả nhà cung cấp, thanh lý — vì mỗi tháng giữ thêm là thêm chi phí và giá trị càng giảm.

Quy ra tiền để quyết nhanh: giảm DIO 5 ngày (từ 61 → 56) giải phóng 5 × 90 tỷ / 365 ≈ **1,2 tỷ tiền mặt** — một lần, vĩnh viễn, không cần tăng doanh thu.

Áp dụng trong thực tế

Tiếp theo: đặt bao nhiêu, khi nào đặt — EOQ & điểm đặt hàng →