Cơ cấu & tỷ trọng trong Tableau: 4 cách trả lời 'tổng này gồm những gì?'

Nhiều câu hỏi kinh doanh là về thành phần: “doanh thu này đến từ những ngành hàng nào? Chi phí đổ vào đâu nhiều nhất? Cơ cấu kênh bán đang dịch chuyển ra sao?”. Đây là phân tích cơ cấu / tỷ trọng — tách một tổng thể thành các phần và xem mỗi phần chiếm bao nhiêu.

Trang này đi qua 4 cách thể hiện cơ cấu hay dùng nhất, mỗi cách kèm biểu đồ và cách đọc để ra hành động.

Ghi chú

Diễn giải tiếng Việt theo cách Tableau xử lý cơ cấu (cột chồng, treemap, pie/donut, stacked area); số liệu & ví dụ được khái quát hoá để minh hoạ.

Bảng tra nhanh — chọn cách theo câu hỏi

Bạn muốn…	Cách làm	Biểu đồ
So cơ cấu giữa vài nhóm	Chuẩn hoá về 100%	Cột chồng 100%
Cơ cấu có nhiều thành phần	Ô lồng theo diện tích	Treemap
Cơ cấu một tổng, ít lát	Vòng tròn khuyết	Donut
Cơ cấu đổi theo thời gian	Vùng chồng	Stacked area

---

1. Cột chồng 100% — so cơ cấu giữa các nhóm

Khi muốn so tỷ trọng (không phải con số tuyệt đối) giữa các nhóm, chuẩn hoá mỗi cột về 100%.

Dùng khi: so cơ cấu giữa một số ít nhóm (miền, kênh, kỳ) — thấy ngay nhóm nào lệch về thành phần nào.

📊 Đọc & hành động

Đọc: cơ cấu nhóm hàng khác nhau rõ theo miền — Miền Nam lệch mạnh về Nhóm A (55%), trong khi Miền Trung cân bằng hơn và nghiêng về Nhóm B (40%). → Hành động: điều chỉnh cơ cấu hàng & khuyến mãi theo từng miền thay vì áp một chiến lược chung — bán cái thị trường đó thực sự cần.

2. Treemap — cơ cấu nhiều thành phần

Khi có nhiều phần (chục ngành hàng, hàng trăm SKU), pie/bar sẽ rối. Treemap dùng diện tích ô để thể hiện tỷ trọng — gọn và trực quan.

Dùng khi: cơ cấu có nhiều thành phần cần xem cùng lúc trong không gian gọn.

📊 Đọc & hành động

Đọc: ba ngành lớn nhất — Điện tử (24%), Thời trang (20%), Gia dụng (17%) — đã gánh ~61% doanh thu; phần còn lại là các ô nhỏ. → Hành động: ưu tiên quản trị & tồn kho cho 3 ngành lớn; với các ô nhỏ, gộp quản lý để tiết kiệm nguồn lực — đây cũng là góc nhìn 80/20 (xem Phân bố → Pareto).

3. Donut — cơ cấu một tổng thể

Khi chỉ có một tổng và ít lát, donut (hoặc pie) cho cảm nhận “phần của tổng” nhanh.

Dùng khi: một tổng duy nhất, ≤ 5 lát chênh lệch rõ.

📊 Đọc & hành động

Đọc: Nhân sự chiếm 42% chi phí — lớn nhất; Nhân sự + Marketing đã là 65% tổng chi. → Hành động: muốn tối ưu chi phí phải nhắm vào hai khoản lớn này; siết khoản “Khác” (7%) gần như không thay đổi bức tranh.

Đừng lạm dụng pie/donut

Mắt người so góc & diện tích kém hơn so độ dài. Pie/donut chỉ tốt khi ít lát & chênh rõ; từ 6 lát trở lên, hoặc khi các lát gần bằng nhau, hãy chuyển sang cột hoặc treemap. Nguyên tắc: ưu tiên đọc đúng hơn trông đẹp.

4. Stacked area — cơ cấu thay đổi theo thời gian

Ghép “cơ cấu” với “thời gian”: stacked area cho thấy cả tổng tăng/giảm lẫn tỷ trọng từng phần dịch chuyển.

Dùng khi: muốn thấy cơ cấu tiến hoá qua thời gian (mix kênh, mix sản phẩm theo tháng/quý).

📊 Đọc & hành động

Đọc: tổng doanh thu tăng (~4,9 → 7 tỷ) và đồng thời Online phình to trong cơ cấu (từ ~37% lên ~57%), còn Cửa hàng co lại. → Hành động: dịch chuyển sang Online là xu hướng rõ → đầu tư hạ tầng & trải nghiệm Online; rà lại vai trò & chi phí của hệ thống cửa hàng.

---

Tổng kết: nhìn một tổng thể vỡ ra thành phần

So cơ cấu vài nhóm

Cột chồng 100% — nhóm nào lệch về thành phần nào.

Nhiều thành phần

Treemap — gọn khi có nhiều phần.

Một tổng, ít lát

Donut — phần của tổng, dùng tiết chế.

Theo thời gian

Stacked area — cơ cấu tiến hoá ra sao.

Mẹo

Cột chồng & stacked area dùng ”% of total” — một table calculation; treemap & donut nằm trong Show Me. Nếu muốn tỷ trọng cố định không đổi khi lọc, cân nhắc LOD FIXED.

Tải cẩm nang & đọc tiếp

📥 Tải ebook: Thiết kế dashboard Tableau hiệu quả (7 nguyên tắc) Cẩm nang PDF tiếng Việt — từ dữ liệu đến quyết định, chọn đúng biểu đồ & checklist go-live. Tải miễn phí.

• So sánh (MoM, YoY, vs kế hoạch…)
• Phân bố (histogram, box plot, Pareto…)
• Tương quan (scatter, bubble, quadrant…)

Ghi chú

BSD Insight tư vấn, triển khai & đào tạo Tableau tại Việt Nam — liên hệ để được tư vấn.