EVM cho xây dựng — CPI 0.86 trên công trường nghĩa là gì?

Lý thuyết EVM (Earned Value Management — quản lý giá trị thu được) đã có đủ ở cẩm nang Quản trị dự án. Trang này trả lời câu hỏi riêng của xây dựng: lấy EV ở đâu ra cho trung thực? — vì EVM chỉ đáng tin khi ”% hoàn thành” không phải con số tự khai của đội thi công.

Xây dựng có lợi thế: khối lượng nghiệm thu

Ba đại lượng của EVM, phiên bản công trường:

Đại lượng	Nghĩa	Nguồn trong xây dựng
PV (Planned Value)	Kế hoạch tiêu đến hôm nay	S-curve của cost baseline
EV (Earned Value)	Giá trị việc đã làm, tính bằng giá kế hoạch	Khối lượng nghiệm thu × đơn giá baseline — từ các IPC
AC (Actual Cost)	Chi thật cho việc đã làm	Thực chi (ba lớp chi phí) + chi ngoài hợp đồng

Đây là điểm xây dựng “ăn đứt” các ngành khác về EVM: khối lượng nghiệm thu là số đã có chữ ký hai bên — 320 m³ bê tông móng là 320 m³, không ai “cảm thấy đã xong 80%”. EV lấy từ nghiệm thu thì CPI không cãi được.

Ví dụ bằng số — tháng 6/12, nhà xưởng 12 tỷ

	Giá trị
PV — kế hoạch lũy kế tháng 6	5,55 tỷ
EV — khối lượng nghiệm thu × đơn giá baseline	5,00 tỷ
AC — thực chi lũy kế	5,80 tỷ
CPI = EV/AC	5,0 / 5,8 = 0.86 → mỗi đồng chi ra chỉ mua được 0,86 đồng khối lượng
SPI = EV/PV	5,0 / 5,55 = 0.90 → khối lượng đi chậm 10% so kế hoạch
EAC = BAC/CPI	12 / 0.86 ≈ 13,9 tỷ nếu hiệu suất giữ nguyên

(Các cách dự báo EAC khác và TCPI — hiệu suất phải đạt để về đích — xem Dự báo hoàn thành.)

Đọc CPI theo hạng mục, không đọc số tổng

CPI 0.86 toàn dự án là trung bình che khuất. Tách theo WBS:

Hạng mục	EV (tỷ)	AC (tỷ)	CPI	Đọc
Móng & nền	1,75	2,25	0.78	Thủ phạm chính — địa chất + VO-03
Khung thép & mái	2,10	2,20	0.95	Lệch nhẹ, theo dõi giá thép
Bao che, hoàn thiện	0,70	0,75	0.93	Mới bắt đầu
Điện – nước – PCCC	0,45	0,60	0.75	Nhỏ nhưng tệ — soát lại đơn giá ME

Móng đã xong phần lớn — CPI 0.78 của nó là chi phí chìm, không cứu được; việc điều hành nằm ở khung thép (giữ 0.95 đừng tuột) và ME (sửa được vì mới 20%). EVM theo hạng mục biến “dự án đang lỗ” thành “sửa ở đâu thì còn kịp”.

Giá trị với người điều hành

Một dự án có baseline khóa + nghiệm thu qua IPC thì CPI/SPI/EAC là phép chia, không phải cuộc họp. Chủ đầu tư nhìn EAC 13,9 tỷ ở tháng 6 còn 6 tháng để hành động — thương lượng VO chặt hơn, giãn hạng mục chưa ký, thu xếp thêm nguồn — thay vì nhận con số 13,9 tỷ như một sự đã rồi ở lễ quyết toán.

Các sai lầm dễ mắc phải

1. EV theo % tự khai — “ước đã xong 70%” là nơi EVM chết; bám khối lượng nghiệm thu, kỳ nào chưa nghiệm thu thì EV kỳ đó bằng không, chấp nhận trễ còn hơn ảo.
2. Lấy EV bằng tiền đã trả — tiền trả dính tạm ứng và giữ lại, không phản ánh khối lượng; EV = khối lượng × đơn giá baseline.
3. AC bỏ sót chi ngoài hợp đồng — vật tư chủ đầu tư cấp, nhân công thời vụ, chi phí ban chỉ huy: thiếu chúng CPI đẹp giả tạo.
4. Chỉ họp bằng CPI tổng — trung bình che thủ phạm; luôn tách hạng mục.

Áp dụng trong thực tế

Trong hệ sinh thái BSD

• RealtyPro Project ghi nhận khối lượng nghiệm thu theo kỳ trên từng hợp đồng và tiến độ hạng mục — EV và AC là hai phép cộng trên dữ liệu đã có trong quy trình, dựng được báo cáo CPI/SPI theo hạng mục mà không nhập thêm gì.
• Bức tranh chi phí đa dự án (chủ đầu tư 5–7 dự án cùng lúc: dự án nào kéo cả danh mục xuống?) ghép trên Power BI từ dữ liệu RealtyPro — cùng cách MPA làm với lợi nhuận.

Quay lại bức tranh chung: Tổng quan & bản đồ chi phí xây dựng → · Trang tiếp theo: Dòng tiền dự án & lãi vay vốn hóa →