BOQ, định mức & đơn giá — khối lượng nhân giá phải ra được dự toán

Dự toán 12 tỷ không phải một con số — nó là hàng nghìn dòng “khối lượng × đơn giá” cộng lại. Bảng đó gọi là BOQ (Bill of Quantities — bảng khối lượng), và nó là xương sống của toàn bộ quản trị chi phí: mời thầu bằng nó, ký hợp đồng bằng nó, nghiệm thu thanh toán bằng nó, đo tiến độ giá trị cũng bằng nó. BOQ sai 5% thì mọi báo cáo phía sau sai ít nhất 5% — thường là nhiều hơn, vì sai số không chia đều.

Chuỗi tạo giá

Bản vẽ thiết kế
   → Đo bóc khối lượng (quantity takeoff)     "bao nhiêu m3 bê tông, tấn thép, m2 ván khuôn"
   → Định mức hao phí                          "1 m3 bê tông M250 cần bao nhiêu xi măng, cát, đá, giờ công, ca máy"
   → Đơn giá vật liệu – nhân công – ca máy     giá thị trường / công bố giá địa phương
   → Đơn giá tổng hợp cho từng công tác
   → BOQ = Σ (khối lượng × đơn giá)            = chi phí xây dựng trong dự toán

Ba mắt xích, ba nguồn sai khác nhau:

Mắt xích	Sai kiểu gì	Ai phát hiện được
Khối lượng	Đo bóc thiếu/trùng, không khớp bản vẽ sửa đổi	Thẩm tra chéo, so bản vẽ phiên bản mới nhất
Định mức	Dùng định mức không đúng biện pháp thi công	Kỹ sư định giá + nhà thầu (khi chào lệch hẳn)
Đơn giá	Giá vật liệu lỗi thời — thép, cát dao động theo quý	So công bố giá + báo giá thực tế gần nhất

Ví dụ bằng số

Một dòng trong BOQ nhà xưởng 12 tỷ:

Mã	Công tác	Đơn vị	Khối lượng	Đơn giá	Thành tiền
BT-02	Bê tông móng M250	m³	320	1.850.000 đ	592.000.000 đ

Khi đấu thầu, nhà thầu chào đơn giá của họ trên cùng khối lượng — hợp đồng trọn gói hay theo đơn giá quyết định ai chịu rủi ro khi khối lượng thật lệch:

Loại hợp đồng	Khối lượng thật lệch thì	Phù hợp khi
Trọn gói (lump sum)	Nhà thầu chịu (trong phạm vi thiết kế không đổi)	Thiết kế đã đủ chín
Theo đơn giá cố định	Thanh toán theo khối lượng nghiệm thu thực	Khối lượng khó chốt trước
Đơn giá điều chỉnh	Giá được điều chỉnh theo công thức trượt giá	Thời gian dài, vật liệu biến động

Gói XL-01 (6,5 tỷ) của dự án ví dụ ký theo đơn giá cố định — nên khối lượng nghiệm thu từng kỳ quyết định tiền trả từng kỳ (nghiệm thu & thanh toán).

Giá trị với người điều hành

BOQ chuẩn cho phép so sánh táo với táo: các hồ sơ dự thầu chênh nhau ở dòng nào (đơn giá thép? biện pháp ván khuôn?) thay vì chỉ chênh tổng; và khi thi công, mỗi khối lượng nghiệm thu tra ngược được về đúng dòng BOQ — chi phí thật bám vào cấu trúc chi phí kế hoạch, không trôi tự do.

Các sai lầm dễ mắc phải

1. Đơn giá lỗi thời — dự toán lập quý 1, đấu thầu quý 3, giá thép đã đổi: cập nhật giá trước khi chốt giá gói thầu, đừng để nhà thầu phát hiện hộ.
2. BOQ không khớp bản vẽ mới nhất — thiết kế sửa mà khối lượng không đo bóc lại là mầm của chuỗi phát sinh sau này.
3. “Làm tròn cho chẵn” ở cấp công tác — mỗi dòng tròn một ít, cả bảng lệch vài phần trăm; làm tròn chỉ ở tổng.
4. Coi BOQ là việc một lần — BOQ sống suốt dự án: mỗi phát sinh được duyệt (VO) phải cập nhật vào nó.

Áp dụng trong thực tế

Trong hệ sinh thái BSD

• RealtyPro Project quản lý đấu thầu trên cùng bảng khối lượng: các nhà thầu chào giá trên cùng BOQ nên so sánh được từng dòng, và giá trúng thầu đổ thẳng vào hợp đồng làm căn cứ nghiệm thu.
• Vật tư chủ đầu tư cấp (thép, bê tông mua tập trung) đi qua quy trình mua hàng Odoo — đơn giá mua thật của từng đợt là nguồn kiểm tra đơn giá dự toán còn sát hay không.

Quay lại bức tranh chung: Tổng quan & bản đồ chi phí xây dựng → · Trang tiếp theo: Cost baseline & ngân sách thi công →